Digitale soevereiniteit als sleutel tot duurzame innovatie

Wat is digitale soevereiniteit?

Digitale soevereiniteit is het vermogen om zelf de regie te houden over gegevens, technologie en digitale processen. In de praktijk valt dat uiteen in vier vragen: waar staan onze gegevens, wie kan er technisch bij, onder welk recht valt onze leverancier, en kunnen we wisselen zonder onze werking te beschadigen?

In Nederland loopt die discussie onder de noemer strategische autonomie. De vraag is niet of je afhankelijk bent, maar waar die afhankelijkheid acceptabel is en waar zij strategisch te riskant wordt. Vier begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, terwijl ze verschillende vragen beantwoorden.

Interview met Renaud Sibel, CEO van Eudonet

In dit interview spreken Renaud Sibel, CEO van Eudonet, over het toenemende belang van digitale soevereiniteit. Voor organisaties wordt het steeds belangrijker om controle te houden over data, technologie en AI-toepassingen. Sibel legt uit waarom Europese alternatieven aan belang winnen in een tijd waarin digitalisering en AI een centrale rol spelen.

Wat doet Eudonet en waarom is een CRM-oplossing waardevol voor organisaties?

Al meer dan 25 jaar ontwikkelt en implementeert Eudonet een onafhankelijk CRM-platform bij organisaties met een maatschappelijke missie. Eudonet helpt verenigingen, fondsenwervende organisaties en opleiders in Nederland, België, Frankrijk, Zwitserland en Canada bij hun digitale transformatie. Daardoor kunnen zij efficiënter werken, leden, donateurs, cursisten en studenten beter betrekken en weloverwogen beslissingen nemen op basis van betrouwbare gegevens.

Door deze branchespecifieke focus hebben wij veel kennis en expertise opgebouwd van de uitdagingen en behoeften van deze organisaties. Onze oplossingen helpen de verschillende werkwijze te moderniseren. Ze vereenvoudigen en automatiseren processen, centraliseren gegevens en versterken de relatie met leden, donateurs, deelnemers en andere betrokkenen.

Branche- en beroepsverenigingen, fondsenwervende organisaties, goede doelen en opleiders in Nederland en daarbuiten gebruiken ons platform dagelijks. Het doel is steeds hetzelfde: organisaties ondersteunen zodat zij hun missie beter kunnen uitvoeren en hun maatschappelijke impact vergroten. AI speelt daarbij een steeds grotere rol. Denk aan het automatisch segmenteren van doelgroepen, het voorspellen van betrokkenheid van leden of donateurs, het personaliseren van communicatie en het ondersteunen van besluitvorming op basis van data.

Hoe ondersteunt Eudonet digitale transformatie en gegevensbescherming?

Digitale transformatie draait in de eerste plaats om betere dienstverlening en efficiënter gegevensbeheer. Door digitalisering worden processen sneller, betrouwbaarder en continu toegankelijk. Een online ledenregistratie, donatieaanmelding of inschrijving voor een opleiding kan direct worden verwerkt en opgevolgd. Dat voorkomt onnodige vertragingen en verkleint de kans op fouten.

Daarnaast neemt automatisering – en in steeds hogere mate AI – veel repetitieve werkzaamheden uit handen bijvoorbeeld bij ledenbeheer, communicatie omtrent evenementen, uitvoeren van campagnes en het analyseren van grote hoeveelheden leden- en donateursgegevens.

Deze ontwikkelingen sluiten aan bij de groeiende verwachtingen van leden, donateurs en cursisten. Zij verwachten een persoonlijke benadering, snelle dienstverlening en veilige verwerking van hun gegevens. Eudonet ondersteunt organisaties met oplossingen die innovatie combineren met een strikte naleving van privacy- en beveiligingsvereisten.

Hoe waarborgt Eudonet de controle over klantgegevens?

Data soevereiniteit staat centraal in onze aanpak. Onze oplossingen voldoen volledig aan de AVG wet- en regelgeving en aan recente Europese regelgeving, waaronder de AI Act. Alle gegevens worden opgeslagen in beveiligde Europese datacenters.

Geen enkele partij buiten de Europese Unie heeft toegang tot de gegevens van onze klanten. In de huidige context is die Europese controle een belangrijke garantie voor organisaties die hun leden, donateurs en deelnemers willen beschermen. Tegelijk helpt het organisaties om hun eigen strategische autonomie te behouden.

Hoe heeft Eudonet zelf ingezet op digitale soevereiniteit?

Wij hanteren een aanpak op drie niveaus. Het eerste niveau gaat over de gegevens zelf: die worden binnen Europa opgeslagen en beschermd. Het tweede niveau gaat over de infrastructuur en de gebruikte technologieën. Het derde niveau gaat over het dagelijks gebruik van digitale oplossingen, omdat ook daar ongewenste afhankelijkheden kunnen ontstaan.

Deze benadering heeft ons geholpen om onze eigen werkwijze kritisch te evalueren. Welke meerwaarde leveren onze oplossingen? Welke kosten, prestaties en mate van autonomie horen daarbij? Op basis van die analyse hebben wij een traject ingezet naar een meer soevereine infrastructuur.

Zo zijn onze gegevens ondergebracht bij Europese hostingproviders en maken wij steeds vaker gebruik van open-sourceoplossingen die minder afhankelijk zijn van externe partijen.

Hoe kan de overgang naar meer digitale onafhankelijkheid worden versneld?

De eerste stap is bewustwording bij bestuurders en directies van verenigingen, fondsenwervende organisaties en opleiders. Die bewustwording moet worden gecombineerd met de bereidheid om concrete maatregelen te nemen.

Denk bijvoorbeeld aan NIS2. De NIS 2-bepalingen zijn doorvertaald naar de Nederlandse wetgeving in de Cyberbeveiligingswet (Cbw). Vanaf 15 augustus 2026 is deze in werking getreden en hiermee is een zorgplicht, meldplicht en registratieplicht voor duizenden organisaties geïntroduceerd. Cyberveiligheid is nu onder de Cyberbeveiligingswet expliciet een bestuurstaak, met mogelijk persoonlijke aansprakelijkheid voor bestuurders bij niet-naleving.

Daarnaast is het belangrijk om kennis te maken met Europese alternatieven voor grote internationale technologieplatforms en cloudomgevingen. Hoewel deze alternatieven nog niet altijd even bekend zijn, zijn ze vandaag al beschikbaar.

Voor organisaties die behoefte hebben aan een CRM-oplossing die aansluit bij de specifieke uitdagingen van verenigingen, fondsenwervende organisaties en opleiders, vormt Eudonet een sterk Europees alternatief.

In Nederland en de rest van Europa ontstaan steeds meer initiatieven die deze ontwikkeling ondersteunen. Geïntegreerde Europese ecosystemen, samenwerking tussen bedrijven en gedeelde digitale infrastructuren versterken de gezamenlijke autonomie. Tegelijk stimuleren zij innovatie, onder meer op het gebied van kunstmatige intelligentie.

U stelt dat soevereiniteit vooral kansen biedt en geen beperking vormt. Waarom?

Digitale soevereiniteit is uitgegroeid tot een belangrijke factor voor het concurrentievermogen en de slagkracht van organisaties die afhankelijk zijn van data, automatisering, digitale transformatie en AI. Het stelt organisaties in staat om zelf de regie te houden over hun gegevens, processen, algoritmen en systemen.

Soevereine innovatie is geen belemmering, maar juist een motor voor efficiëntie, waardecreatie en maatschappelijke impact. Het maakt het mogelijk om AI-oplossingen en digitale diensten af te stemmen op Europese en Nederlandse behoeften, zonder afhankelijk te zijn van externe prioriteiten of belangen. Het doel is niet om ons af te sluiten van de wereld, maar om sneller en dichter bij de praktijk te staan.

Voor verenigingen, fondsenwervende organisaties en opleiders betekent dit meer controle, meer vertrouwen en meer ruimte om de eigen missie centraal te stellen.

Om een sterk technologisch leiderschap op te bouwen, moet Europa zorgen voor eerlijke marktvoorwaarden voor softwarebedrijven, gericht aankoopbeleid voeren en innovatie sneller omzetten in praktische toepassingen. Europese digitale soevereiniteit ontstaat niet door wereldspelers te kopiëren of door zich af te sluiten van de buitenwereld, maar door bewust te kiezen voor oplossingen die aansluiten bij Europese waarden en belangen.

Cbw, AI Act en AVG: wat er in 2026 verandert

De Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitwerking van NIS2, geldt vanaf 15 augustus 2026 zonder overgangsperiode. Ruim achtduizend organisaties vallen er direct onder. Verenigingen, goede doelen en opleiders meestal niet, maar zij krijgen de eisen doorgelegd zodra zij leveren aan een zorginstelling, onderwijsinstelling of overheidsorganisatie die er wél onder valt. De actuele criteria staan bij het NCSC.

Van de AI Act geldt sinds 2 augustus 2026 vooral de transparantieverplichting: een chatbot moet zich als AI melden en AI-content moet machineleesbaar gemarkeerd zijn. De zwaarste eisen voor hoog-risicosystemen zijn uitgesteld naar december 2027 en augustus 2028.

Bij de AVG verschuift de aandacht van beleid naar aantoonbaarheid: kun je laten zien waar persoonsgegevens staan, wie toegang heeft en welke subverwerkers in de keten zitten? Met gegevens verspreid over mailboxen en spreadsheets is dat niet aan te tonen. Hoe wij dat inrichten, staat op onze pagina gegevensbescherming.

Zeven vragen die je aan elke leverancier stelt

Soevereiniteit wordt pas concreet in een leverancierskeuze. Deze vragen werken voor een CRM, maar net zo goed voor je e-mailplatform of je boekhoudpakket.

1. In welk land staan de gegevens, en in welk land staan de back-ups?
2. Onder welke jurisdictie valt de partij die de gegevens beheert, en onder welke valt het moederbedrijf?
3. Welke subverwerkers zijn betrokken en waar zijn zij gevestigd?
4. Wie kan technisch bij onze gegevens, en wordt die toegang gelogd?
5. Welke AI-functies zitten in het product, waar vindt die verwerking plaats en worden onze gegevens gebruikt om modellen te trainen?
6. Kunnen wij onze volledige dataset op elk moment exporteren, in een gedocumenteerd formaat?
7. Wat gebeurt er met onze gegevens bij beëindiging van het contract?

Vraag de antwoorden in de verwerkersovereenkomst, niet in een verkoopbrochure. Wie schriftelijk antwoordt, levert je meteen het bewijsmateriaal voor je eigen verantwoording.

Zo begin je

Digitale soevereiniteit is geen technisch project en geen protectionisme. Het is de bereidheid om te weten waar je gegevens staan, wie erbij kan en wat er gebeurt als je wilt vertrekken. Begin klein: maak een overzicht van je tools en gegevens, stel de zeven vragen aan je huidige leveranciers en centraliseer één domein volledig voordat je verder gaat.

Voor verenigingen, goede doelen, cursusorganisaties en culturele instellingen weegt dat zwaarder dan voor een commercieel bedrijf: leden, donateurs en cursisten geven hun gegevens uit vertrouwen. Plan een afspraak om te bespreken wat dit voor jouw organisatie betekent.